Met een snufje toeval

Een vrouw in een wat vreemd bushokje, een bewaker staart met een verveelde blik vanachter zijn balie in het niets, twee schoolmeisjes en een man in net pak voeren iets in hun schild. Het lijken toevallige taferelen, vastgelegd door een straatfotograaf die het geluk had net op het juiste moment te passeren en af te drukken. Of is er toch meer aan de hand?

Maurice Heesen (1969) is via een boeiende omweg in de fotografie terecht gekomen. Hij studeerde grafische vormgeving en kwam in de reclame terecht als assistent-artdirector en artdirector. Vervolgens reisde hij bijna zes jaar rond de wereld en verdiende zijn geld met een in Nepal geproduceerde rugzakkenlijn die hij in Europa verkocht en met kerstmutsen uit Hong Kong voor Duitse kerstmarkten. Hij woonde op Bali, een waar paradijs, maar verveelde zich. In Singapore kocht hij een camera en begon met fotograferen. Dat greep hem enorm, hij wilde er meer mee doen en besloot terug te keren naar Nederland. Hij spoorde wat oude reclamecontacten op, liet zijn reisfoto’s zien en kreeg wat kleine fotografieklusjes aangeboden. Daar won hij meteen prijzen mee en toen ging het ineens heel snel. In begin werkte Maurice alleen in Nederland, maar langzamerhand werd het steeds internationaler. Nu werkt hij veel in de Emiraten, Spanje, de Verenigde Staten en Azië. Hoe ze hem weten te vinden weet hij niet zeker, maar zijn lange internationale prijzenlijst draagt daar ongetwijfeld aan bij.

Inmiddels heeft Maurice als fotograaf een mooie balans gevonden tussen commercieel en vrij werk. Of hij nu in opdracht of voor zichzelf werkt; hij begint altijd met een concept. Reclamebureaus die hem voor een opdracht inschakelen, weten dat hij overal een bijzondere draai aan kan geven. Als hij een idee of schets onder ogen krijgt maakt hij dat niet precies na, maar bedenkt hij hoe hij de boodschap optimaal via beeld kan overbrengen.

 

Script en toeval
Over elke foto is door Maurice grondig nagedacht en hij heeft bijzonder veel aandacht aan de uitwerking besteed. Niets lijkt aan het toeval overgelaten. Alhoewel? Toevalligheid speelt wel degelijk een belangrijke rol, maar daarover later meer.

Hoe gaat hij te werk? Meestal begint Maurice met het maken van een plan van aanpak. “Soms is een concept heel specifiek en soms is het globaal”, vertelt hij. “Bij een wereldwijde campagne voor Emirates werd ik direct bij het begin betrokken en dat werkt altijd het beste. Samen met de creatieven van het reclamebureau heb ik toen de beelden bedacht. Ik werk nooit in een studio, dus zodra iedereen akkoord was, zijn we op zoek gegaan naar locaties, modellen en props. Daar moeten contacten voor gelegd worden en daar schakel ik producers voor in.” Een locatiescout zoekt vervolgens locaties, een castingbureau zoekt de modellen. “In overleg met reclamebureau en klant maak ik een selectie en dan gaan we aan de slag. Voor Emirates heb ik vervolgens gefotografeerd in de Emiraten, de Verenigde Staten en in Singapore.”

Maurice laat zijn modellen niet zomaar poseren. Dat levert een te statisch beeld op, vindt hij. Daarom bedenkt hij een scriptje dat ze moeten uitspelen en daar pakt hij momenten uit. Een soort stills uit een film. Zo krijgt hij net wat onverwachter beeld. “Er gebeuren dan dingen die je vooraf niet bedacht hebt, maar die toevallig goed uitpakken. Zie ik een leuk moment, dan gaan we daar verder op door en zo kom ik steeds weer wat anders tegen. Het is dus altijd zoeken naar het optimale beeld en zeker geen kwestie van doe even dit, klik en we zijn klaar.”

Commercieel en vrij werk
Maurice werkt ongeveer acht maanden per jaar. De overige maanden is hij vaak in het buitenland te vinden. Puur om te reizen en te ontspannen. Onderdeel van die vier maanden is een periode waarin hij ideeën bedenkt en uitvoert voor zijn vrije werk. “Commercieel en vrij werk zie ik als twee verschillende dingen waarin ik dezelfde kunde gebruik. Het ene maakt het andere leuker. Dankzij mijn commerciële werk kan ik vrij werk maken. Want mijn vrije werk is niet goedkoop om te maken. Dus daar gebruik ik financiën uit mijn commerciële werk voor. En door dat vrije werk krijg ik weer betaalde opdrachten. Zo houdt het elkaar goed in stand.”

Waarheid en interpretatie
Al zijn vrije werk is vooraf bedacht. Maurice vindt het leuk om momenten te maken waarin niet geheel duidelijk is wat er gebeurt. Zodat er veel ruimte is voor interpretatie. Neem de twee schoolmeisjes en de man in pak. “De man lijkt een soort geheim agent”, vertelt Maurice. “Maar wat zit er dan in die grote enveloppe en wat doen die schoolmeisjes erbij? Gaat het om geheime documenten, om huiswerk? Het is leuk om daarmee te spelen.” Voor deze foto heeft hij zelf mensen gescout en de juiste kleding laten aantrekken. De brommer kwam toevallig langs en hoorde er niet bij. “Maar ik vond het lekker werken. De focus ligt duidelijk op de scene op de achtergrond, maar deze toevalligheid geeft het beeld een mooiere diepte en grotere toevalligheid.”

Het bushokje kwam Maurice in het Zuiden van Israël tegen. Hij vond de situatie zo bijzonder dat hij er een foto wilde maken. De verlatenheid, de woestijn. Het was een vreemde en absurde plek. Door de vrouw in deze verlatenheid te plaatsen tracht hij de leegte van de consumerende maatschappij te tonen. Maurice maakt in zijn foto’s wel vaker gebruik van absurditeit. Zoals de man met de verrekijker die midden tussen de cactussen staat. Zijn vrije werk heeft altijd een boodschap, is filosofisch van aard en zijn inspiratie haalt hij uit zijn eigen denkproces. Maurice: “We denken in waarheden, maar waarheid bestaat helemaal niet. Alles is een interpretatie van onszelf.”

Documentair en geënsceneerd
In Buenos Aires maakte hij een serie waarmee hij de prestigieuze PANL-fotografieprijs won. Vaak liep hij ’s avonds door de stad en zag bewakers verveeld achter een balie zitten. Het beeld liet hem niet los en hij sprak erover met mensen. Argentinië had net een enorme crisis doorgemaakt. De armoede onder de middenstand nam dramatisch toe en mensen moesten andere manieren vinden om aan geld te komen. En dat terwijl de mensen die nog wel geld hadden, zich wilden beveiligen vanwege de snel toenemende criminaliteit. Zo ontstond een geheel nieuwe industrie: beveiliging van appartementengebouwen. Deze bewakers of conciërges waren vaak dokters, advocaten, kortom mensen die vroeger heel andere beroepen hadden. Verveeld zaten ze ‘s avonds de wacht te houden.

“Daar wilde ik een serie over maken,” licht Maurice toe. “Dus vroeg ik of ik ze kon fotograferen, maar dat mocht bijna nooit. De avond erna heb ik een mooie vrouw die ik kende gevraagd om mij te helpen. Toen zij het vroeg mocht het ineens wel. Dit zijn dus geen gescoute modellen. Ik heb ze wel op een bepaalde manier neergezet. Geregisseerd hoe ik het wilde hebben. Bij deze serie werkte ik enkel met het aanwezige licht, dus ik heb gevraagd om heel stil te blijven zitten. Dit zijn de echte locaties, met de echte mannen. Deze foto’s zitten tussen documentair en geënsceneerd in.”

De bewakers lijken zich niet bewust te zijn van de fotograaf. “Dat is in al mijn beelden. Ik wil nooit dat iemand recht in de camera kijkt. Ik wil de indruk wekken dat ik er niet ben. Zo lijkt het misschien of ik heel toevallig voorbijkom, maar dat is absoluut niet zo. Ik ben hier een hele tijd mee bezig geweest.”

Meer weten over het werk van Maurice Heesen? Bezoek zijn website.