Door: Judith Bakkers

Aan de rand van de wereld

Op liefdevolle wijze creëert Alain Laboile in de serie La Famille een familiealbum waarin zijn zes kinderen de hoofdrol spelen. “We seksualiseren en verdoezelen de naaktheid van onze kinderen niet.”

In 2004 wil Alain Laboile een portfolio van zijn beeldhouwwerken maken. Hij leert zichzelf fotograferen en blijkt een natuurtalent. Als beeldend kunstenaar ontwikkelde Alain een goed gevoel voor compositie, dat we terugzien in al zijn fotografisch werk. “Toch is er verschil”, meent hij. “Het maken van een beeldhouwwerk is fysiek, terwijl er bij fotograferen vooral beroep wordt gedaan op instinct en het oog.”

Familie
Alain kreeg al snel zijn groeiende familie in het vizier en de serie La Famille, waarin vooral zijn zes kinderen de hoofdrol spelen, gooide hoge ogen in zijn thuisland Frankrijk, maar ook in Japan, Amerika en tot 20 maart in Nederland (Maastricht). Vooral het nostalgische, intieme en oprechte karakter van de zwart-witfoto’s van deze fenomenale autodidact, weet de bezoekers te raken.
Van dag tot dag creëert hij op liefdevolle wijze een familiealbum, dat hij wil nalaten aan zijn kinderen. “Het hele project reflecteert hun kinderjaren, onze manier van leven aan de rand van de wereld op het platteland onder Bordeaux.” Alain ziet het ouderschap als één groot avontuur. “Niemand is daarop voorbereid. We ontwikkelen een band met onze kinderen en proberen ons constant aan te passen aan hun persoonlijkheden, zodat ze zich prettig voelen in de familiekring. We zien onze kinderen opgroeien, met al hun ups en downs. Deze foto’s portretteren een levensloop via de expressies van de kinderen, hun metamorfoses door de jaren heen en de goede herinneringen die ze oproepen.”

Anekdotisch
Wat eerst bedoeld was als exclusief familiealbum, is geworden tot praatstuk over vrijheid, naaktheid, het zijn en het hebben. De foto’s zijn als het ware anekdotes die een episch verhaal vertellen over een soort kinderjaren in een idyllisch buitenleven dat in onze huidige samenleving bijna niet meer mogelijk is. Dat de foto’s zwart-wit zijn, werkt mee aan het nostalgisch verlangen. Alain heeft deze keuze specifiek gemaakt: “Ik denk dat zwart-wit het universele en tijdloze karakter versterkt.” En hoewel er geen verborgen ideologie achter de serie zit, realiseerde Alain zich toen zijn foto’s een enorme vlucht namen, dat dit een manier van communiceren was. Over het eenvoudige leven, natuur, over bloot zijn en hun privéleven. Dat juist dít onderwerpen zijn, die zijn mondiale publiek boeien. “Het is fantastisch om ons dagelijkse doen te kunnen delen en positieve reacties te krijgen op onze simpele levenswijze.”
Er komen herinneringen boven van zomervakanties op het platteland, de geur van het hoogseizoen, de vrijheid van de jeugd. “Ik hoop dat mijn werk mensen aanzet om na te denken over hun eigen voorbije jeugd en de voetafdruk die ze nalaten op deze wereld.”
Saillant detail: we zien opvallend weinig moderne apparaten, wat de idyllische verleden tijd nog meer versterkt. En hoewel zijn foto’s in eerste instantie niet intentioneel op internet zijn gezet, heeft de grote aandacht voor zijn werk hem wel beïnvloed in de verdere productie. Met nog meer aandacht laat hij zijn foto’s voor zich spreken.

Lucky shots?
Alain ensceneert niets. Hij neemt de foto ‘gewoon’ op het juiste moment. Hij is als het ware getuige van het opgroeien van zijn kinderen en legt zijn getuigenis op een oprechte en intieme manier vast. “Mijn kinderen krijgen thuiseducatie en ik werk ook thuis. We zijn dus dag en nacht bij elkaar in de ons omringende natuur. Ik wacht gewoon een perfect moment af om een goede foto te maken. Ik geef geen aanwijzingen en laat het resultaat helemaal afhangen van de spontaniteit en inventiviteit van mijn kinderen.” Volgens Alain is het ontzettend belangrijk om de kinderen nooit te interrumperen in hun bezigheden of spel. Hierdoor worden de foto’s authentiek en intiem, krijgen ze een extra dimensie. Zo is het ogenschijnlijk geregisseerde beeld van het babyhertje met het meisje ontstaan toen het jonge, ouderloze dier voor het eerst bij hun huis liep te scharrelen. Zijn jongste dochter Nil liet zich instinctief in een gehurkte positie zakken, zodat het hertenkalf haar nieuwsgierig kon benaderen. Alain weet à la Cartier-Bresson op het juiste moment op de juiste plek te zijn en drukt af. Hieraan herkent men een meester!

Natuurlijk naakt
Alain beheerst de basistechnieken van zijn camera en heeft maar één lens, 35 mm f1,4, waar hij al zijn foto’s mee maakt. ”Ik weiger te worden beïnvloed door technische criteria. Techniek komt op de tweede plaats. Alleen gevoel is van belang. Een goed beeld is een beeld dat emotie overbrengt en een verhaal vertelt.” Toch fotografeert hij niet op de automatische stand, want hij wil die emotie zelf in zijn fotografie leggen. Bijvoorbeeld door een lange sluitertijd te kiezen voor beweging. En als een foto soms bewogen is daardoor, dat maakt niet uit. Juist deze beelden zijn extra indringend en aangrijpend. Ook laat hij zich niet beïnvloeden door de publieke opinie met betrekking tot naakte kinderen. “We zijn geen naturisten, maar we wonen wel afgelegen, omringd door de natuur in een warm klimaat. Daarom lopen onze kinderen vaak in hun blootje. We seksualiseren en verdoezelen de naaktheid van onze kinderen niet. Wel overleggen we met de hele familie welke foto’s wel en niet gepubliceerd kunnen worden. Foto’s worden vooral afgekeurd omdat ze zichzelf niet mooi op de foto vinden staan. Nooit vanwege hun naaktheid.”

© Jock Sturges, 2015
© Jock Sturges, 2015

Alain Laboile (1968)
De Franse kunstenaar Alain Laboile werd geboren in Bordeaux. Naast beeldhouwer is Laboile fotograaf, echtgenoot en vader van zes kinderen. Ze wonen op een woonerf ten zuid-westen van Bordeaux, aan de rand van een bos. Sinds 2012 is zijn fotografisch werk mondiaal opgepakt en stond in de belangstelling in thuisland Frankrijk, Cambodja, Japan, Amerika, Brazilië, Oostenrijk, India en Nederland. De serie “La Famille” is permanent onderdeel van de collectie van het Franse Museum van Fotografie in Bièvres. Deze serie laat de naakte waarheid zien van een gezellige familie die onbekommerd en wars van alle hedendaagse conventies, op het Franse platteland leeft.