John Berger, de Britse kunstcriticus, schrijver en presentator van Ways of Seeing, is gisterochtend overleden op negentigjarige leeftijd.

John Berger in 2009 © Wikimedia Commons
John Berger in 2009 © Wikimedia Commons

Berger schreef zijn eerste boek in 1958 of schilderkunst en werd voornamelijk bekend door zijn programma Ways of Seeing op de BBC. In het programma, dat in 1972 op de BBC verscheen, voelde Berger westerse kunst aan de tand en bekritiseerde onder meer de manier waarop vrouwelijk naakt in beeld werd gebracht. Er verscheen een boek naar aanleiding van de serie met dezelfde naam dat regelmatig op universiteiten gebruikt wordt.

In 1972 won Berger de Booker Prize met zijn boek G. De helft van het prijzengeld doneerde hij aan de Britse Zwarte Panters omdat ze de enige politieke groepering waren wiens ideeën hem aanspraken. De andere helft gebruikte hij voor een project over gastarbeiders dat later als boek werd uitgegeven.

Later in zijn carrière schreef Berger meer over fotografie. Zijn essays werden in 2013 gebundeld in het boek Understanding a Photograph. Net als veel critici uit zijn generatie zag hij een donkere kant aan fotografie. Vooral foto’s van politiek geweld vond hij nutteloos of zelfs narcistisch. Zulke foto’s roepen bij de toeschouwer enkel een gevoel van hulpeloosheid op, in plaats van verlichting of woede, aldus berger. Hij betreurde dat foto’s niet aanzetten tot actie.

Boekrecensent Jarvis Cocker zei naar aanleiding van het overlijden van Berger dat hij één van de weinige schrijvers was die je anders kon laten denken over de wereld.